ผู้เขียนบทความ

อินทุอร สายสกุล

นอนกรนเรื่องเล็ก...แต่ปัญหาใหญ่

ภาวะที่มีการหยุดหายใจขณะหลับ ส่งผลต่อประสิทธิภาพในการนอน เกิดอาการอ่อนล้า อ่อนเพลียทั้งที่นอนมาอย่างเต็มที่แล้ว
ก่อให้เกิดผลกระทบที่สำคัญต่อสุขภาพ โดยเพิ่มอัตราเสี่ยงในการเกิดโรคร้ายต่างๆ เช่นโรคความดันโลหิตสูง โรคหัวใจ โรคหลอดเลือดสมอง เป็นต้น
ผู้ที่นอนกรนไม่สามารถรู้ว่ามีภาวะหยุดหายใจขณะหลับหรือไม่ จำเป็นต้องให้บุคคลใกล้ชิดช่วยสังเกตอาการให้
มีอาการอ่อนล้าเมื่อตื่นหรือรู้สึกว่านอนไม่เต็มอิ่มทั้งที่นอนเต็มที่แล้ว ง่วงมากผิดปกติ

นอนกรน
เป็นภาวะที่มีการหยุดหายใจเป็นระยะ ระหว่างหลับ ซึ่งเป็นการหยุดหายใจเพียงไม่กี่วินาทีอาจยาวเป็นนาทีก็ได้ ส่งผลให้นอนหลับได้ไม่เต็มที่ มีการง่วงผิดปกติในช่วงกลางวัน นอกจากนี้อาจก่อให้เกิดผลกระทบที่สำคัญต่อสุขภาพ โดยเพิ่มอัตราเสี่ยงในการเกิดโรคร้ายต่างๆ เช่น โรคความดันโลหิตสูง โรคหัวใจ โรคหลอดเลือดสมอง เป็นต้น นอนกรน(ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ) แบ่งออกเป็น 2 ประเภท

ภาวะหยุดหายใจขณะหลับที่มีการอุดกั้นของทางเดินหายใจ(Obstructive sleep apnea) ส่วนใหญ่เกิดในคนที่มีลิ้นไก่แคบ ต่อมทอนซิลโต หรือโคนลิ้นใหญ่
ภาวะหยุดหายใจขณะหลับเนื่องจากความผิดปกติของการสั่งงานของสมอง(Central sleep apnea) ภาวะนี้สมองส่งสัญญาณการควบคุมที่ผิดปกติไปยังกล้ามเนื้อในระบบทางเดินหายใจทำให้เกิดการหยุดหายใจชั่วครู่

ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อภาวะหยุดหายใจขณะหลับจากการอุดกั้น

อายุ โดยเฉพาะกลุ่มอายุ 60 ปีขึ้นไป
เพศชาย แนวโน้มในการเกิดมากกว่าเพศหญิง
ผู้ที่มีต่อมอดีนอยด์(Adenoid) หรือต่อมทอลซิลโตมากผิดปกติโดยเฉพาะวัยเด็ก
ผู้ที่สูบบุหรี่หรือดื่มแอลกอฮอล์

วิธีสังเกตว่ามีภาวะหยุดหายใจขณะหลับหรือไม่

ผู้ที่นอนกรนไม่สามารถรู้ว่ามีภาวะหยุดหายใจขณะหลับหรือไม่ จำเป็นต้องให้บุคคลใกล้ชิดช่วยสังเกตอาการให้
อาจสังเกตอาการของตนเองว่ามีอาการอ่อนล้าเมื่อตื่นหรือรู้สึกว่านอนไม่เต็มอิ่มทั้งที่นอนเต็มที่แล้ว
อาการง่วงมากผิดปกติระหว่างวัน จนทำให้ประสิทธิภาพในการทำกิจกรรมต่างๆ ลดลง
ในบางราย อาจพบอาการหงุดหงิด มีสมาธิในการจดจ่อสิ่งใดสิ่งหนึ่งลดลง

เมื่อเริ่มสังเกตหรือสงสัยว่าอาจมีภาวะดังกล่าว ควรรีบพบแพทย์เพื่อรับการวินิจฉัยและการรักษาที่เหมาะสมต่อ ไป 

การวินิจฉัย
การซักประวัติ ตรวจร่างกาย
การเอ็กซเรย์ด้านข้างศีรษะ, เอ็กซเรย์คอมพิวเตอร์, การตรวจด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟ้า เพื่อดูโครงสร้างและความผิดปกติในระบบทางเดินหายใจ
การสุขภาพการนอนหลับ (Sleep test) ผู้ป่วยอาจต้องนอนพักค้างในโรงพยาบาล เพื่อติดตั้งเครื่องมือหรืออุปกรณ์ตรวจจับและบันทึกสัญญาณต่าง ๆ ของร่างกาย เช่น คลื่นสมอง อัตราการเต้นของหัวใจ อัตราการหายใจ ระดับออกซิเจนในเลือด ระยะของการนอนหลับ เป็นต้น และ วิเคราะห์การนอนหลับโดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

การรักษา
การปรับพฤติกรรม
การควบคุมน้ำหนัก ในผู้ที่มีน้ำหนักเกิน
การงดสูบบุหรี่
การงดเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์
ใช้การนอนในท่าตะแคง หลีกเลี่ยงการนอนหงาย เพราะการนอนหงายทำให้เกิดภาวะอุดกลั้นของทางเดินหายใจได้มากกว่าการนอนตะแคง
นอนหมอนสูง โดยใช้หมอนรองให้ศีรษะสูงขึ้นประมาน 4 นิ้ว

การใช้ยา ช่วยบรรเทาอาการในกรณีเยื่อบุโพรงจมูกระคายเคืองหรือบวม จากโรคโพรงจมูกอักเสบภูมิแพ้ เช่น ยาต้านฮีสตามีน ยาแก้คัดจมูก เป็นต้น
การใช้เครื่องช่วยหายใจขณะหลับ หรือ CPAP(Contonuous positive airway pressure) เพื่อให้มีความดันลมแรงพอที่จะเปิดช่องคอซึ่งเป็นทางเดินหายใจส่วนต้นได้ตลอดเวลาขณะนอนหลับ
การผ่าตัดในกรณีที่ไม่สามารถบรรเทาอาการด้วยการปรับพฤติกรรมและการใช้อุปกรณ์ช่วยได้ เช่น การผ่าตัดกระชับเนื้อเยื่อบริเวณเพดานอ่อน ลิ้นไก่ ผนังคอหอย