โรคหลอดเลือดสมอง · ป้องกันได้ถ้ารู้ทัน
(ศูนย์อายุรกรรม) ผู้เขียนบทความ : ผู้ดูแล 2026-08-20 16:24:00
โรคเส้นเลือดในสมองตีบเป็นภาวะฉุกเฉินที่ "เวลาเป็นสมอง" (Time is Brain) การรู้จักสังเกตอาการตาม BEFAST และการไปพบแพทย์ทันทีเมื่อมีอาการสงสัย มีผลอย่างมากต่อผลลัพธ์การรักษา ในขณะเดียวกัน การตรวจคัดกรองปัจจัยเสี่ยงเป็นประจำ โดยเฉพาะความดันโลหิต ระดับน้ำตาล ไขมันในเลือด และการทำงานของหัวใจ จะช่วยให้สามารถป้องกันหรือชะลอการเกิดโรคได้ตั้งแต่เนิ่น ๆ
หากพบอาการฉับพลันตามหลัก BEFAST ให้รีบไปโรงพยาบาลทันที ไม่ต้องรอ
โรคหลอดเลือดสมอง · ป้องกันได้ถ้ารู้ทัน
เส้นเลือดในสมองตีบ อาการเตือนและการตรวจคัดกรองที่ควรรู้
ทำความเข้าใจสัญญาณเตือนแบบ BEFAST และรายการตรวจคัดกรองความเสี่ยง ก่อนที่สมองจะเสียหายถาวร
เส้นเลือดในสมองตีบ (Ischemic Stroke) คือภาวะที่หลอดเลือดซึ่งไปเลี้ยงสมองเกิดการอุดตัน ทำให้เนื้อสมองขาดออกซิเจนและเริ่มตายภายในไม่กี่นาที ถือเป็นภาวะฉุกเฉินที่ต้องรักษาให้เร็วที่สุด เพราะเป็นสาเหตุการเสียชีวิตและความพิการอันดับต้น ๆ ของคนไทย
80–85%ของผู้ป่วยหลอดเลือดสมองทั้งหมดเป็นชนิดตีบ/อุดตัน
นาทีคือหน่วยเวลาที่มีผลต่อความเสียหายของสมอง
45+อายุที่ควรเริ่มตรวจคัดกรองความเสี่ยงเป็นประจำ
อาการเตือน จำง่ายด้วยหลัก BEFAST
อาการมักเกิดขึ้นฉับพลัน แม้พบเพียงข้อเดียวก็ควรรีบไปโรงพยาบาลทันที
B
Balance — การทรงตัว
เวียนศีรษะฉับพลัน เดินเซ ทรงตัวไม่ได้โดยไม่มีสาเหตุอื่น
E
Eyes — การมองเห็น
ตามัว มองเห็นภาพซ้อน หรือมองไม่เห็นข้างใดข้างหนึ่งทันที
F
Face — ใบหน้า
ใบหน้าเบี้ยว มุมปากตก ยิ้มแล้วมุมปากข้างหนึ่งไม่ขึ้น
A
Arm — แขนขา
แขนหรือขาอ่อนแรงซีกใดซีกหนึ่ง ยกไม่ขึ้น หรือชาครึ่งซีก
S
Speech — การพูด
พูดไม่ชัด นึกคำพูดไม่ออก หรือฟังคนอื่นพูดแล้วไม่เข้าใจ
T
Time — เวลาคือสมอง
จดเวลาที่เริ่มมีอาการ และรีบไปโรงพยาบาลทันที เพราะมีผลต่อการเลือกวิธีรักษา
อย่านิ่งนอนใจกับอาการที่หายไปเอง
หากมีอาการชั่วคราวที่หายไปภายใน 24 ชั่วโมง อาจเป็นภาวะสมองขาดเลือดชั่วคราว (TIA) ซึ่งเป็นสัญญาณเตือนความเสี่ยงสูงที่จะเกิดโรคหลอดเลือดสมองตีบถาวรตามมา ควรพบแพทย์แม้อาการจะหายแล้ว
การตรวจคัดกรองที่ควรทำ
แบ่งเป็นการตรวจประเมินความเสี่ยงทั่วไป และการตรวจเฉพาะทางเมื่อสงสัยหลอดเลือดสมองผิดปกติ
ตรวจพื้นฐาน
วัดความดันโลหิต
ความดันโลหิตสูงเป็นปัจจัยเสี่ยงอันดับหนึ่งของโรคหลอดเลือดสมอง ควรตรวจวัดเป็นประจำ
ตรวจพื้นฐาน
ตรวจระดับน้ำตาลในเลือด
คัดกรองภาวะเบาหวานซึ่งเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดหลอดเลือดตีบ
ตรวจพื้นฐาน
ตรวจไขมันในเลือด (Lipid Profile)
ดูระดับคอเลสเตอรอลรวม LDL HDL และไตรกลีเซอไรด์
ตรวจพื้นฐาน
คลื่นไฟฟ้าหัวใจ (EKG/ECG)
ตรวจหาภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ โดยเฉพาะ Atrial Fibrillation ที่ทำให้เกิดลิ่มเลือดหลุดไปอุดตันสมอง
ตรวจเฉพาะทาง
อัลตราซาวด์หลอดเลือดคาโรติด (Carotid Duplex)
ตรวจหาการตีบหรือคราบไขมันสะสมในหลอดเลือดแดงใหญ่ที่คอ
ตรวจเฉพาะทาง
CT / MRI สมอง
ใช้แยกระหว่างหลอดเลือดสมองตีบกับแตก และตรวจหารอยโรคขนาดเล็กหรือระยะเริ่มต้น
ตรวจเฉพาะทาง
MRA / CTA และ Echocardiogram
ประเมินตำแหน่งหลอดเลือดสมองที่ตีบ และตรวจหาลิ่มเลือดที่อาจมาจากหัวใจ
ใครควรเข้ารับการตรวจคัดกรอง
แม้ยังไม่มีอาการ กลุ่มต่อไปนี้ควรปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจคัดกรองเป็นประจำ
-
อายุ 45 ปีขึ้นไป
-
มีความดันโลหิตสูง เบาหวาน หรือไขมันสูง
-
มีภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ
-
สูบบุหรี่หรือดื่มแอลกอฮอล์เป็นประจำ
-
น้ำหนักเกินหรืออ้วน ขาดการออกกำลังกาย
-
มีประวัติครอบครัวเป็นโรคหลอดเลือดสมอง
-
เคยมีอาการชาหรืออ่อนแรงชั่วคราว (TIA)
-
มีความเครียดสะสมหรือพักผ่อนไม่เพียงพอ
บทความประจำศูนย์
