โรคไข้กาฬหลังแอ่นคืออะไร (Meningococcal Disease)^1-3

โรคติดต่อร้ายแรงที่เกิดจากแบคทีเรีย Neisseria meningitidis

ซึ่งสามารถก่อให้เกิดการติดเชื้อรุนแรงอย่างเฉียบพลันและอาจนำไปสู่การเสียชีวิตอย่างรวดเร็ว

ระยะฟักตัวของโรค

♦ ระยะฟักตัวของโรคไข้กาฬหลังแอ่นประมาณ 2–10 วัน (ส่วนใหญ่อยู่ที่ 3–4 วัน) และอาการสามารถรุนแรงขึ้นอย่างรวดเร็วภายในเวลาไม่กี่ชั่วโมง

การติดต่อของโรค¹

♦สามารถติดต่อได้ผ่านการไอ, จาม และการสัมผัสกับสารคัดหลั่งต่างๆ เช่น เสมหะ น้ำมูก น้ำลาย

อาการ^1-3

♦ อาการเริ่มต้นคล้ายไข้หวัด คือ มีไข้สูง เจ็บคอ ปวดศีรษะ ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ และสามารถก่อให้เกิด อาการที่รุนแรงได้แก่

• เยื่อหุ้มสมองอักเสบ อาการไข้สูง คอแข็ง อาเจียน ปวดศีรษะรุนแรง ซึมลง หมดสติ

• ภาวะติดเชื้อในกระแสเลือด มีอาการไข้สูง ผื่นจ้ำเลือด มือเท้าเย็น สามารถนำไปสู่ภาวะช็อก และอวัยวะล้มเหลวได้

• ในเด็กเล็กจะมีอาการร้องไห้ผิดปกติ ซึมลง และไม่ยอมกินอาหาร

ผลกระทบรุนแรง

♦ โรคสามารถลุกลามได้ไว อาจเสียชีวิตได้อย่างรวดเร็ว โดยมีอัตราการเสียชีวิตที่ 10-15%¹⁰

1 ใน 5 ของผู้รอดชีวิตอาจเผชิญกับความพิการหรือผลกระทบต่อสุขภาพระยะยาว^3,5

• สูญเสียแขนหรือขา จากการติดเชื้อรุนแรง

• สูญเสียความสามารถในการเรียนรู้และจดจำ จากความเสียหายของสมอง

• สูญเสียการได้ยิน

• อาการอื่นๆ เช่น โรคลมชัก ปัญหาทางพฤติกรรม

   

   

กลุ่มเสี่ยงโรคไข้กาฬหลังแอ่น⁴

• เด็กตั้งแต่ 2 เดือนขึ้นไป เนื่องจากระบบภูมิคุ้มกันยังพัฒนาไม่สมบูรณ์

• วัยรุ่น ใช้ชีวิตในสถานที่ที่มีคนจำนวนมาก เช่น หอพัก มหาวิทยาลัย

• ผู้ที่มีภาวะภูมิคุ้มกันต่ำ เช่น ผู้ที่ปลูกถ่ายอวัยวะ ผู้ที่ได้รับยากดภูมิคุ้มกัน ผู้ที่ไม่มีม้าม ผู้ป่วย HIV

การป้องกัน¹

♦ วิธีการป้องกัน / ลดความเสี่ยงการติดเชื้อ โดยหลีกเลี่ยงการสัมผัสน้ำมูก น้ำลายของผู้ป่วย และลดการอยู่ในสถานที่แออัด โดยอีกทางเลือกหนึ่งในการป้องกันโรคคือวัคซีนโรคไข้กาฬหลังแอ่น

ซึ่งวัคซีนโรคไข้กาฬหลังแอ่น มี 2 ชนิด

ชนิดที่ 1 วัคซีนไข้กาฬหลังแอ่นสายพันธุ์ B (MenB) ซึ่งเป็นสายพันธุ์หลักที่พบบ่อยในประเทศไทย

ผู้ที่เหมาะสมรับวัคซีนสายพันธุ์ B (MenB

• เด็กทารกตั้งแต่อายุ 2 เดือนขึ้นไป^6,7

• วัยรุ่นและนักศึกษาที่อยู่รวมกัน(หอพัก)

• ผู้ที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง เช่น ผู้ไม่มีม้าม, ผู้ปลูกถ่ายอวัยวะ ,ผู้ป่วยHIV

•  ผู้ที่ต้องการป้องกันสายพันธุ์ที่ พบบ่อยในประเทศไทย

ชนิดที่2 วัคซีนไข้กาฬหลังแอ่นสายพันธุ์ A,C,W,Y

• ฉีดวัคซีนได้ตั้งแต่อายุ 12 เดือนขึ้นไป⁸

• วัยรุ่นและนักศึกษาที่อยู่รวมกัน (หอพัก)

• ผู้ที่มีภาวะภูมิคุ้มกันต่ำ

•  ผู้ที่ต้องเดินทางไปต่างประเทศที่เป็นพื้นที่เสี่ยง เช่น แอฟริกา ตะวันออกกลาง ยุโรปบางประเทศ

* การรับวัคซีน ควรปรึกษาแพทย์เพื่อรับคำแนะนำเรื่องการฉีดวัคซีนที่เหมาะสม *

วิธีการป้องกัน/ลดความเสี่ยงการติดเชื้อ

•  โดยหลีกเลี่ยงการสัมผัสน้ำมูก น้ำลายของผู้ป่วย และลดการอยู่ในสถานที่แออัด

ไข้กาฬหลังแอ่น โรครุนแรง ลุกลามไว อาจเสียชีวิตอย่างรวดเร็ว ผู้ที่รอดชีวิต 1 ใน 5 มีโอกาสพิการ¹

เด็กตั้งแต่ 2 เดือนขึ้นไป ป้องกันได้ด้วยวัคซีน โปรดปรึกษาแพทย์เพื่อขอคำแนะนำ

 วัคซีนช่วยลดความเสี่ยงในการติดเชื้อและลดความรุนแรงของโรค แต่ไม่สามารถป้องกันได้ 100%

เอกสารอ้างอิง:

1. WHO. Meningococcal diseases and meningitis. Available from https://jpomla.emro.who.int/health-topics/menin-

gitis/meningitis.html, accessed on 20 Jan 2025.

2. Ministry of Health, New Zealand. Meningococcal Disease - Don't Wait, Take Action. Avable from

https://healthed.govt.nz/collections/product-group-meningococ-

cal-disease-dont-wait-take-action/products/meningococcal-disease-dont-wait-take-action. accessed on 20 Jan

2025.

3. Pace, Di & Pollard, A. 3. (2012). Meningoccal disease: clinical presentation and sequelae. Vaccine, 30, B3-B3-B9.

4. CDC. Risk Factors for Meningocoocal Disease. Avable from https://www.cdc.gov/meningocoocal/risk-factors/in-

dex.html. accessed on 20 Jan 2025.

5. CDC. Meningococcal Disease Symptoms and Complications. Available from https://www.cdc.gov/meningococcal/symptoms/index.html accessed on 20 Jan 2025.

6. Thisyakorn U, Carlos J, Chotpitayasunondh T, et al. Hum Vaccin Immunother 2022:18(6):2110759.

7. TH FDA: Details of Medicinal Product - Meningoccal Group B, Multicomponent Vaccine. Available from

https://ndi.fda.moph.go.th/uploads/drug_detail_corporation/doc/word/1335/a0a0a23fd53846c2c24ea5231b47434d-a2.pdf access on 3 Feb 2025.

8. Meningococal (Groups A, C, Y, W) Conjugate Vaccine. (n.d.). Retrieved March 13, 2025, from Mims.com website: https://www.mims.com/thailand/drug/info/menquadfi/indications?utm_source.

9. IDAT. (2023). Recommended Adult and Elderly Immunization Schedule.

10.Cases of Meningococcal Disease Are Increasing in the United States I NCIRD / CDC, access on 3 Feb 2025.